ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ (ΒΡΑΖΙΛΙΑ)

PONAANT  ΝΤΕ ΚΑΡΒΑΛΙΟ

Λυρικός ποιητής (1893-1935). Θιασώτης του παρνασσισμοΰ, δημοσίευσε πέντε ποιητικές συλλογές. Από αυτές, η γνωστότερη τιτλοφορείται «'Ολόκληρη η Αμερική». Ό Καρβάλιο σκοτώθηκε σέ αυτοκινητικό δυστύχημα.

ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

Κοίταξε πρώτα τη ζωή με προσοχή, με αγάπη,

έτσι όπως κάνουν όσοι γυρεύουν να μαντέψουν...

Κοίταξε την κατάματα, γελώντας και δακρύζοντας

κι ύστερα την καρδιά σου άφησε να μιλήσει.

(Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΛΔΗ)

Β1ΝΙΚΙΟΥΣ ΝΤΕ ΜΟΡΑΕΣ

Ποιητής και Θεατρικός συγγραφέας. Γεννήθηκε το 1913. Είναι κυρίως γνωστός από το θεατρικό του έργο «Όρφέο Νέγκρο» (Μαύρος Όρφέας) που γυρίστηκε και κινηματογραφική ταινία. Ό Μοράες έχει εκδώσει 8 ποιητικές συλλογές.

ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ

Να μη με θάψετε στη γη. Στη φωτιά να με ρίξετε!

Στις φλόγες να τελειώσει ο ποιητής που καίγονταν

μια ολόκληρη ζωή.

Να σπειρωθεί τω σώμα μου σε τελευταίο ένα σπασμό.

Δε θέλω να με κλείσετε σε φέρετρο!-

Στη φωτιά να με ρίξετε. Κ' οι φλόγες 

να με σηκώνουνε ψηλά

τον ποιητή, πού αγάπησε παράφορα τη γη

και δεν μπορεί

νι γίνει αιχμάλωτος της.

Να φέρνω βόλτα τη φωτιά

και να πετώ μέ τά δικά της τά φτερά.

Πόδια και χέρια να μου καίει

και το γλυκό μεδούλι από τα κόκαλα.

Να ξεμουδιάσει το κορμί μου, το παγωμένο από τον Χάροντα

 κι ολόκληρο να λαμπαδιάσει σαν το λιανό το ξεροκλάδι!

Όχι στη γη, μα στη φωτιά να με πετάξετε

και στους ανέμους να σκορπίσετε τη στάχτη μου.

'Αόρατη να τη σηκώσουνε ψηλά

και να την πάν μακριά κατά τη θάλασσα,

τή θάλασσα τη λεύτερη κι ακύμαντη

των παιδικών μου χρόνων.

(Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΛΔΗ)

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΠΟΙΗΜΑ (Απόσπασμα)

Γι' αύτό είμαστε πλασμένοι:

 Νά θυμόμαστε και να μας θυμούνται

 Να κλαίμε και να κάνουμε να κλαίνε

Και τούς νεκρούς μας να ενταφιάζουμε –

Γι' αυτό έχουμε μακριά τα μπράτσα: για τους χωρισμούς.

Χέρια για να κρατούμε ότι προσφέρεται

Και νύχια για να σκάβουμε τη γης.

Τέτοια θα ‘ναι η ζωή μας:

Ένα δείλι που πρέπει να ξεχάσουμε

 Ένα αστέρι που σβήνει στο σκοτάδι

Ένας δρόμος που διαβαίνει από δυο τάφους –

 Γι' αυτό κι όσοι περνούν από κοντά τους

Λαφριά κι αμίλητοι ας το κάνουν μην ταράξου

Τη νύχτα που κοιμάται στη σιωπή της.

Πολλά δεν έχουμε να πούμε:

Ένα τραγούδι πάνω σε μια κούνια

Μία προσευχή γι' αυτούς που δε γυρνούνε –

Ίσως αγάπης ένα στίχο –

Πρώτη προσπάθεια μετουσίωσης

Με την ελπίδα σ' ένα θαύμα.

 (Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΛΔΗ)

ΑΝΤΑΛΤΖΙΣΑ ΝΕΡΥ

Σύγχρονη ποιήτρια. Γεννήθηκε τό 1905. Έχει εκδώσει επτά ποιητικές συλλογές. Διακρίνεται γιά τήν πλούσια              γλώσσα της και τήν αχαλίνωτη φαντασία της.

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΣΕΝΑ

"Ήθελα να ‘μουν κοντά σου όταν βρισκόσουν ακόμα στου θεού τη σκέψη.

Όταν ή μάνα σου σε κοιλοπονούσε και σ' έθρεφε μι τη ζωή της.

Ήθελα να ‘μουν κοντά σου όταν για πρώτη φορά ξεχώρισες

μορφές, χρώματα, ήχους,

στο πρώτο σου δάκρυ, στην πρώτη χαρά σου. 'Ήθελα νάμουν κοντά σου

 τα χρόνια τα παιδικά σου, να βλέπω τό κορμί σου ν' αλλάζει,

και στα μαγιάπριλά σου,

όταν πρωτοσκιρτήσαν μέσα σου τα παιδογόνα σου κύτταρα.

Στο πρώτο σου κοκκίνισμα, στο πρώτο σου χάδι.

Μαζί σου ήθελα να ‘μαι τη νύχτα της πρώτης αγάπης σου,

όταν μιαν άλλη γυναίκα γνώρισες

κ' είχες στη σκέψη τό πρώτο παιδί σου.

Κοντά σου ήθελα να ‘μαι την ώρα που η ψυχή σου θα φεύγει,

την ώρα που θα λειώνουν το στόμα σου, το μυαλό σου, το φύλο σου   

για να μπορέσω νι μείνω μαζί σου στον κόσμο πού βρίσκεται πέρα,

πιο πέρ' από τό Διάστημα κι από το Χρόνο πιο πέρα..

(Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΛΔΗ)

ΡΕΝΑΤΑ ΠΑΛΛΟΤΙΝΙ

Σύγχρονη λυρική ποιήτρια. Ή ποίησή της διακρίνεται για τί λιτότητα των εκφραστικών της μέσων και γιέ τη διαύγεια του ύφους της. Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί σέ πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες.

ΤΡΑΓΟΥΔΙ

'Έρχεται ο οίνος και σε πίνει,

έρχεται και σε τρώει το κρέας,

κι' όμως τη δίψα πάλι νοιώθεις

κι' όμως την πείνα πάλι νοιώθεις.

Έρχεται ο ήχος και σ' ακούει,

έρχεται σ' αγαπά η γυναίκα,

κι' όμως πώς είσαι μόνος νοιώθεις στη

μέση δράματος και δρόμου.

Έρχεται ο ύπνος και μιλάει,

η ζωή και τ' όνειρο σε κρύβουν.

Τάχα από πού θα σε οδήγηση;

Μείνε, δεν έχει άξια το πού!

(Μετάφρ. ΚΥΠΡΟΥ ΧΡΥΣΛΝΘΗ)

 

ΟΝΕΣΤΑΛΝΤΟ  ΝΤΕ ΠΕΝΝΑΦΟΡΤ        

Πεζογράφος, ποιητής και Θεατρικός συγγραφέας. Γεννήθηκε το 1902. Παραδοσιακός στά πρώτα του βήματα, ο Πενναφόρτ εξελίχτηκε σε ενόν από τους κορυφαίους πρωτοποριακούς ποιητές της Ν. Αμερικής.

ΚΑΜΠΑΡΕ

Τη νύχτα εκείνη που έφτασα

ειδή στη σάλα ένα τραπέζι

και τα δυο μάτια μιας γυναίκας.

Δοκίμασα νά πνίξω στο ποτήρι

τη θλίψη μου, δοκίμασα νά γίνω

ένας και γώ απ’  αυτούς πού έρχονται να γλεντήσουν

και πού γλεντούνε.

Πού μες τη γενική χαρά δεν κατσουφιάζουν,

δεν ψάχνουν για την ηδονή παρά τή βρίσκουν,

πλασμένοι καθώς είναι για να ζούνε.

"Ένας και γω απ' αυτούς που δε γυρεύουν

στου καθρέφτη το κρύσταλλο να βρούνε

-και στο θλιμμένο πρόσωπο τους-

το παιδάκι που ξέσπαγε σε κλάματα,

τότε πού τό χτυπούσαν, πάνε χρόνια.

Ένας και γώ απ' αυτούς που το ποτήρι τους

αδιάφορα κοιτάζουν και δε νοιάζονται

αν άδειο το κρατούν είτε γεμάτο.

Που βλέπουνε τον ουρανό

 να τον σκεπάζουν μαύρα σύννεφα

και δε φοβούνται τη φουρτούνα, σίγουροι

πώς το πολύ-πολύ μπορεί να βρέξει.

Πού δέ νογούν πόσο γελοίοι φαίνονται

-πίθηκοι πού χοροπηδούν –

σ’  αυτούς που δεν ακούν

τό σάλαγο της μπάντας.

Χύνεται η μουσική από το τρομπόνι

σαν το κρασί την πίστα πλημμυρίζοντας.

Κολνούν οί νότες στις γυμνόστηθες τουαλέτες

πού γίνονται σερμπέτι.

Πηγαινοέρχονταν τά πόδια.

άδειασαν άμετρες μποτίλιες

κι ανέβηκε το τσίπουρο στα μάτια.

Κόκκινα μάτια που μετρούσαν

μαστούς, γλουτούς, μονέδες

και στόματα πού δε χόρταιναν να ξεδιψούνε.

Όταν εγώ σηκώθηκα να φύγω

η σελήνη νανούριζε τη μέρα

πού μόλις είχε γεννηθεί,

νεκρή.

(Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΛΔΗ)

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ ( ΧΟΡΧΕ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΡΧΕΣ-ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ)

ΧΟΡΧΕ ΛΟΥΙΣ ΜΠΟΡΧΕΣ

Κορυφαίος ποιητής και πεζογράφος τιίς Λατινικής
Αµερικής και ένας από τους περισσότερο µεταφρασμένους
σε ξένες γλώσσες. Γεννήθηκε το 1900 στό Μπουένους Άυρες
αλλά σπούδασε στην Ισπανία και στη Μ. Βρετανία.
___________


ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ
Να κοιτάς το ποτάμι από χρόνο και νερό
και να θυμάσαι πώς ό χρόνος είναι κι αυτός ποτάμι,
να ξέρεις πώς χανόμαστε σαν το ποτάμι
και πώς τα πρόσωπα περνούν κι αυτά σαν το νερό.
Να νοιώθει; πώς αγρύπνια είναι άλλος ύπνος
πού νείρεται πώς ξαγρυπνά κι θάνατος
- που ή σάρκα μας φοβάται - άπλα είναι ο θάνατος
την κάθε νύχτα που έρχεται και λέγεται: ύπνος.
Να βλέπεις στην ήμερα είτε στο χρόνο σύμβολο
των ήμερων του άνθρωπου και των χρόνων του,
να μεταλλάζεις του καιρού το κρυφοδάγκωμα
σε μουσική, σε θρύλο και σε σύμβολο.
Να βλέπεις μες στο θάνατο μιά κοίμηση- στο γέρμα
ένα θλιμμένο θησαυρό - να, τί σημαίνει ποίηση
που είναι φτωχή κι αθάνατη και που ξανάρχεται
με κάθε χαραυγή και κάθε γέρμα.
Κάποτε, μες στο απόβραδο, ένα πρόσωπο
μάς βλέπει από το βάθος του καθρέφτη-
έτσι να ξεσκεπάζει - άλλος καθρέφτης -
ή τέχνη πρέπει τό δικό μας πρόσωπο.
Λένε πώς ό Δυσσέας, που είδε σημεία και τέρατα,
δάκρυσε από συγκίνηση βλέποντας την 'Ιθάκη
πράσινη και σεμνή- μιά 'Ιθάκη είναι κ' ή τέχνη,
πράσινη αιωνιότητα κι όχι σημεία και τέρατα.
Και μοιάζει ακόμα με τί απέραντο ποτάμι,
που έρχεται και περνά, κρύσταλλο από τον ίδιο
ρευστό Ηράκλειτο, που μένει πάντα ο ίδιος,
είναι όμως κι άλλος, σαν το απέραντο ποτάμι.

(Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΗ

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ (ΝΥΝΤΙΑ ΛΑΜΑΡΚΕ-ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ)

ΝΥΝΤΙΑ ΛΑΜΑΡΚΕ

Σύγχρονη πρωτοποριακή ποιήτρια, μια από τις
τις κορυφαίες της Αργεντινής. Η αντιπροσωπευτικότερη ποιητική συλλογή της τιτλοφορείται «Ελεγεία της μεγάλης αγάπης»,
έργο πρωτότυπο τόσο στη δομή όσο και στο περιεχόμενο του.

ΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΕΙΔΩΛΟ

Είδωλο μου!
Άπονο, φανταγμένο, αδιάφορο,
σαν όλα τα είδωλα.

Να με σωρός στα πόδια σου
παντοτινή σου σκλάβα
εγώ, πού ελεύθερη έζησα.
Να με στα πόδια σου, σαν το φεγγάρι
τρεμάμενη, καυτή κι απελπισμένη,
σαν φλόγα που το ξέρει
πώς ανώφελα καίγεται
-κι ας με λέγανε «μπούζι».

Να με στα πόδια σου ταπεινωμένη
σαν παρακάλιο διακονιάρη
-κι ας με ξέραν «περήφανη».
Στα πόδια σου αναστατωμένη
άσπλαχνα δαγκωμένη από τη θύμηση
-όραμα να ‘ταν; -
τότε, που το αλαζονικό σου
παρατώντας βάθρο,
γελαστός κι αδίσταχτος
ήρθες να μου σφραγίσεις
μ' ένα φιλί το ξαφνιασμένο στόμα!


(Μετάφρ. Γ. Δ. XOYPMOYZIAΔH)

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ (ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΚΑΠΡΙΛΕ ΑΜΠΕΛΛΑ -ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ)

ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΚΑΠΡΙΛΕ ΑΜΠΕΛΛΑ

Σύγχρονη ποιήτρια, διάσημη για την ποιητική συλλογή της «Προφίλ μέσα στην ομίχλη ποίηση της αποπνέει μελαγχολία και θλίψη και ξεχωρίζει για τη λεπτή αισθαντικότητα των χαμηλών, αλλά βαθύτατα ανθρώπινων τόνων της.

ΜΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ

Καμιά φορά ξαφνικά,
χωρίς κανείς να τη σπρώξει,
με μιά μυστηριώδη και διστακτική δειλία
μιά πόρτα ανοίγει.
Κάποιος λέγει:
Ειν’ ό αέρας.
Με βαθύτατη αγωνία
περιμένω κείνον πού θα ‘ρθη
λησμονημένες αναμνήσεις
πού ξανάρχονται θλιβερές
να παρηγορήσουν τη λησμονιά μας...
Συγκινήσεις πού σκορπίσαμε μόνοι μας στο χρόνο
Ταραχή απλή και ωραία
πού σ' άλλες ψυχές δεν θα βρει ηχώ
και που ξαναγυρίζει σιωπηλή.
‘Η ίσως να ‘ναι κείνος που μιαν ήμερα του Σεπτέμβρη
έφυγε αναζητώντας το αιώνιο καλοκαίρι...
Κάποιος λέγει: ειν' ό αέρας...
Και τα μάτια μου γεμάτα αναμονή
μάταια ψάχνουν το σκοτεινό άνοιγμα...

(Μετάφρ. Π.)

Πηγή Ταξίδι στην Ποίηση εκδόσεις Ναυτίλος (1995)

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ (ΧΟΥΑΝ ΛΙΣΚΑΝΟ-ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ)

ΧΟΥΑΝ ΛΙΣΚΑΝΟ

Κριτικός, λαογράφος και ποιητής. Γεννήθηκε το 1915.
Ή ποίηση του διακρίνεται για τον ρεαλισμό της
και τα ανθρωπιστικά ιδεώδη από τα όποια εμπνέεται.


ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΓΑΠΗ

Αγαπώ τη νύχτα, το χώμα, το νερό, τον αέρα,
τα παιδιά πού μου χάρισες, τη χαρά της λιακάδας
και τη χαρά τη δική σου, πού είναι σωστή βρυσομάνα,
τις πίκρες, πού ξανάρχονται σαν του γιαλού το κύμα..
.
Αγαπώ του λαού μου τούς απλοϊκούς ανθρώπους
κι όλους του κόσμου τούς λαούς και τον παγκόσμιο άνθρωπο,
πού υψώνει αμετανόητος στον ουρανό του πεπρωμένου
τον πολικό αστέρα του για ένα καινούριο αστερισμό.
Αγαπώ τα κατοικίδια ζώα, μα και τ' αγρίμια
πού χαίρονται την παρθενιά του δάσους, και τον άρτο
πού μαζί σου μοιράζομαι, και τα σχέδια πού πλάθω
στο πλευρό σου όταν νείρομαι, και τη θνητή ζωή μου,
πού με πληγώνει αδιάκοπα με πύρινες σαΐτες,
και τον Χάρο, πού καιροφυλαχτεί στην άκρη της κληματαριάς
με την ατέρμονη, από στάχτη και κουρνιαχτό, σιωπή του.

Αγαπώ τη δίψα και τον κορεσμό,
την αρετή και το κακό,
κι όλα όσα δείχνουνε στα μάτια μου ένα φέγγος
.
Κ' επειδή αγαπώ και θαυμάζω όσα βλέπω,
όσα σφίγγω στα χέρια μου κι όσα φέρνω στα χείλη,
όλο και πιο πολύ θα σ' αγαπώ, γυναίκα, Οδηγήτρια!


(Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΗ)

Πηγή Ταξίδι στην Ποίηση εκδόσεις Ναυτίλος (1995)

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ Ν. ΑΜΕΡΙΚΗΣ (ΚΑΡΛΟΣ ΑΟΥΓΚΟΥΣΤΟ ΛΕΟΝ-ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ)

1. ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ

ΚΑΡΛΟΣ ΑΟΥΓΚΟΥΣΤΟ ΛΕΟΝ

Σύγχρονος λυρικός ποιητής. Γεννήθηκε το 1914. Παράλληλα προς την ποίηση, καλλιεργεί ευδόκιμα και το διήγημα.



ΠΟΙΗΣΗ

I

Χάνεσαι συχνά στην καθημερινότητα της ζωής
και θα ‘λεγε κανείς πως πια δεν υπάρχεις.
Κι όμως, όποιος σ' αφήνει για την αγάπη εκείνης
μπορεί και να ‘ρχεται κοντύτερα σου.
Τί να σαι, αλήθεια, Ποίηση, τι να ‘σαι,
κέντρο του κόσμου, σπλάχνο της αγάπης,
ίνα της ηδονής ή νεύρο για τον πόνο;

Κι αν δεν ακούς τη φωνή μου, κι αν δε με βλέπεις σιμά σου.
δε βρίσκουμε μακριά σου, γιατί ‘μαι με το γιό μου,
τη γυναίκα, την αγάπη, τη δουλειά, το χωριό μου
και τον σκληρό αγώνα για το καθημερνό μου.

Μ' αλήθεια, πες, τι να ‘σαι παρά φωνή των σπλάχνων,
των ανθρώπων σφυγμός και της ζωής το πρόσωπο;

II

Σ' έχω συχνά απαντήσει
στην ταραχή και την αντάρα.
Εκεί βοούσες.

Σ' έχω συχνά απαντήσει
στο κλάμα και τον οδυρμό.
Εκεί βογκούσες.

Σ' έχω απαντήσει
στου αδικημένου την καλύβα.
Εκεί πονούσες.

Σ' έχω απαντήσει
στο σπάραγμα κάθε στιγμής,
την κάθε μέρα.

III

Ποτέ μου δεν κατάφερα να σ' αγαπήσω ξένοιαστος.
Ποτέ μου δεν κατάφερα να σε κοιτάξω ατάραχος,
σαν τον ζωγράφο το μοντέλο του.
Πάντοτε εγώ βιαζόμουνα σαν τον δαιμονισμένο
και πάντα εσύ με προσπερνούσες.
Στο ποτάμι είτε στον κάμπο,
στην πηλάλα είτε στο αρμένισμα,
στις πιο γαλήνιες μου στιγμές
και στις βαθιές μου ταραχές
πάντοτε συ προπορευόσουν.
Τ' ορμητικό κατέβασμα σου
- ποτάμι ανθρώπινο και γω κοντά σου -
με το λαχανισμένο τρέξιμο μου
ποτέ δεν πρόλαβα να φτάσω.

IV

Θαύμα πού αναγεννιέσαι, Ποίηση,
πού στου προπάππου μου λουλούδισες τα χείλη
και τώρα εντός μου ξανανθίζεις,
όμοια, σαν τη ζωή, θα ζεις αιώνια
γιατί όμοια κυματίζεις σαν κι αυτή.

Όσα τραγούδησε ο παππούς μου
με τη σειρά μου τραγουδώ.
Όμως εγώ πια δεν θωρώ με δικά του μάτια
τα στάχια, πού έχουν γίνει σκόνη
και τις μορφές, πού θύμηση έχουν γίνει
στο κύλισμα του χρόνου.

Στάχια, ποτάμι, αγάπη,
για με ξαναγεννιούνται
την κάθε χαραυγή,

όταν του ξύπνου ανοίγει το λουλούδι.
Μάτια εγγονού κοιτάζουν
τ' απογόνια του σπόρου, πού σήμερα είναι χώμα.
Και ξεχασμένη μια αίσθηση ξαναφουντώνει μέσα μου
με αγνώριμην ορμή.

(Μετάφρ. Γ. Δ. ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΗ)

Πηγή Ταξίδι στην Ποίηση εκδόσεις Ναυτίλος (1995)